Çocuklarda “yasaklı yiyecek” yaklaşımı ters tepebilir

Çocuk doktoru ve New York Üniversitesi’nde gazetecilik ve pediatri profesörü olan Perri Klass, The Washington Post’ta yayımlanan yazısında çocukların sağlıklı beslenmesini desteklemek için bazı yiyecekleri tamamen yasaklama yaklaşımını değerlendirdi. Klass, ebeveynlerin iyi niyetle uyguladığı bu yöntemlerin çoğu zaman istenmeyen sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

Çocukların büyüme süreci boyunca yiyecek seçimleri üzerindeki ebeveyn kontrolü giderek azalıyor ve sosyal ortamlar devreye girdikçe beslenme kararları çocukların kendi tercihine dönüşüyor. Bu nedenle belirli yiyecekleri kategorik olarak yasaklamak, literatürde bu yiyeceklerin daha cazip hâle gelmesi ve çocukların “yasaklı” yiyeceklere aşırı ilgi göstermesiyle ilişkilendiriliyor.

Klass, çocuk beslenmesi üzerine çalışan pediatrist Nimali Fernando’nun, yiyecekleri kısıtlamanın çocuklarda “yasak meyve” etkisi yaratabileceğine dair değerlendirmesine de dikkat çekiyor. Araştırmalar, bu tür katı yasakların çocuklarda daha yüksek BMI ve ilerleyen dönemlerde yeme bozukluğu riskleriyle bağlantılı olabileceğini gösteriyor.

Fernando, erken çocukluk döneminde ebeveynlerin kontrol alanının daha geniş olduğu, bu aşamada besleyici ve çeşitli yiyeceklerin düzenli sunulmasının önemli olduğunu belirtiyor. Çocuklar sosyal çevreye açıldıkça, özel gün yiyecekleri ile günlük tüketilen yiyecekler arasındaki farkın konuşulması, aile içi beslenme tercihleri ve alışkanlıklarının nedenlerinin açıklanmasını öneriyor.

Klass ayrıca, çocukların diğer ailelerde farklı beslenme kurallarıyla karşılaşmasının doğal olduğu ve bu durumun karşılaştırma veya yargılama diliyle ele alınmaması gerektiğini vurguluyor ve ebeveynlerin kendi beslenme davranışlarıyla model oluşturarak çocukların iyi seçimler yapmasına yardımcı olabileceğini ifade ediyor. Yiyecek satın alma ve hazırlama süreçlerine çocukların dâhil edilmesi de öneriler arasında yer alıyor.

Yazıda kesin yasakların yalnızca tıbbi zorunluluklar -özellikle besin alerjileri- veya kültürel-dini tercihler söz konusu olduğunda uygulanması gerektiği belirtiliyor. Alerjisi olan çocuklarda yiyeceklerin tamamen ortadan kaldırılmasının zorunlu olduğu hatırlatılıyor.

Klass, nihai hedefin çocukların büyüdükçe kendi başlarına sağlıklı seçimler yapabilen bireyler hâline gelmesi olduğunu vurguluyor. Bu sürecin, katı yasaklardan ziyade açık iletişim, öğretici anlar ve çocukların giderek artan özerkliğini desteklemekle ilerlediğini ifade ediyor.