Çay poşetlerinden mikroplastik alarmı: Uzmanlar riskleri nasıl değerlendiriyor?

Bazı çay poşetlerinin sıcak suya bırakıldığında mikroplastik parçacıkları salabildiğine dair bulgular, uzmanları bu konuda değerlendirme yapmaya yöneltiyor. 2024 yılında yapılan bir araştırmada, polipropilenden üretilmiş bir çay poşetiyle çay demlemenin, çayın her mililitresine yaklaşık 1,2 milyar küçük plastik parçası saldığı tespit edildi. Duke Üniversitesi’nden çevre mühendisliği profesörü Mark R. Wiesner, bu miktarın dikkate değer olduğunu belirtti.

Uzmanlar, mikroplastik maruziyeti konusunda temkinli olmanın önemli olduğunu ancak çay tüketimini bırakmayı gerektirecek düzeyde kanıt bulunmadığını ifade ediyor.

The New York Times’tan Caroline Hopkins Legaspi’nin haberine göre Güney Kaliforniya Üniversitesi ve Washington Üniversitesi’nde mikroplastikler üzerine araştırmalar yürüten Hailey E. Hampson, çay poşetlerinin kâğıt, naylon, polipropilen veya biyolojik olarak parçalanabilir plastikler gibi farklı malzemelerden üretildiğini söyledi. Kâğıt poşetlerin plastik poşetlere kıyasla daha az mikroplastik salmasının beklendiğini belirtti.

Avrupa’da yapılan 2021 tarihli bir araştırmada, İrlanda’da satın alınan altı çay poşeti markasından beşinde plastik parçacıkları tespit edildi, bunların dördü kağıttan yapılmış gibi görünüyordu. Dr. Hampson, plastik kullanımının poşetlerde gizli şekillerde yer alabileceğini ifade etti.

Mikroplastikler, besinler ve solunan hava yoluyla kana ve dokulara girebilir. Dr. Hampson, bu parçacıkların sindirilip atılmakla kalmadığını, vücutta birikebildiğini ifade etti. Araştırmalar bazı sağlık sorunlarıyla -inflamatuvar bağırsak hastalığı, kalp-damar hastalıkları ve kanser gibi- olası bağlantılar olduğunu öne sürse de, bu çalışmaların sınırlı olduğu ve kesin neden sonuç ilişkisi kurulamadığı belirtiliyor. 

Colorado Üniversitesi’nden Suzhao Li, laboratuvar çalışmalarında bağışıklık sisteminin mikroplastikleri yabancı olarak tanıdığını ve bunun iltihaplanmaya yol açabildiğini gözlemlediklerini söyledi. Li, bu mekanizmanın bazı hastalıklarla olası ilişkiyi açıklayabileceğini ancak araştırmaların erken aşamada olduğunu vurguladı.

Mikroplastik maruziyetini azaltmak için öneriler

Uzmanlar, çay tüketirken alınabilecek bazı önlemlere dikkat çekiyor:

Hailey E. Hampson, dökme yaprak çayın mikroplastik maruziyetini azaltmak için en güvenli seçenek olduğunu belirtti ve kâğıt çay poşetlerinin plastik içermeme garantisi olmasa da daha düşük risk taşıdığını söyledi.

Bazı araştırmalar ise, çay poşetini demlemeden önce oda sıcaklığında suda kısa süre bekletmenin mikroplastik miktarını azaltabileceğini öne sürüyor. Mark R. Wiesner da çay poşetini musluk altında durulamanın benzer etki yaratabileceğini söyledi.

Wiesner, çay poşeti bardakta dururken mikrodalgada ısıtmanın veya üzerine tekrar sıcak su eklemenin daha fazla parçacık salımına neden olabileceğini ifade etti.